Elektrik çarpması vakalarında en sık yapılan hata, yardım etmek isteyen kişinin de akıma kapılmasıdır. Doğru sıra bellidir ve ilk adım her zaman aynıdır: önce enerjiyi kes.
Adım Adım Müdahale
- Kişiye çıplak elle dokunmayın. Akım hâlâ geçiyorsa siz de devrenin parçası olursunuz.
- Enerjiyi kesin. Ana şalteri indirin ya da fişi çekin. Panonun yeri bilinmiyorsa vakit kaybetmeyin, bir sonraki adıma geçin.
- Yalıtkan bir cisimle ayırın. Kuru tahta, plastik sandalye, kalın kuru kumaş. Metal ya da ıslak hiçbir şey kullanmayın.
- 112'yi arayın. Kişi ayakta ve iyi görünse bile.
- Bilinç ve solunum kontrolü yapın. Solunum yoksa ve eğitiminiz varsa temel yaşam desteğine başlayın.
- Yanık varsa üzerine bir şey sürmeyin, temiz bir bezle örtün.
"İyiyim" Demesi Yeterli Değil
Elektrik çarpmasının en sinsi tarafı budur. Kısa süreli bir temas bile kalp ritminde bozukluğa yol açabilir ve bu bozukluk saatler sonra ortaya çıkabilir. Dışarıdan hiçbir iz olmayabilir; akımın vücuttan geçtiği yol görünmez. Bu yüzden her elektrik çarpması sonrası, kişi kendini iyi hissetse de sağlık kontrolü yapılmalıdır.
Çocuklar İçin Önlemler
- Priz koruyucu kapaklar (özellikle emeklemeye başlayan çocuklarda).
- Uzatma kablolarının ortada dolaşmaması.
- Kaçak akım rölesinin mutlaka bulunması — çocuklarda koruma süresi yetişkinden daha kritiktir.
- Küvet ve lavabo çevresinde elektrikli cihaz bulundurmamak.
En Riskli Yerler
Banyo
Su, iletkenliği artırır ve vücut direncini düşürür. Duştan yeni çıkmış ıslak bir kişi için normalde zararsız sayılabilecek bir kaçak bile tehlikeli olabilir. Banyoda saç kurutma makinesi, şarj cihazı gibi ürünlerin kullanımına dikkat edilmeli, priz konumu kurallara uygun olmalıdır.
Mutfak
Islak el ile fiş takıp çıkarmak, tezgâh üzerine su sıçrayan bölgede priz bulunması.
Bahçe ve dış mekân
Nemli zemin, yağmur alan prizler ve uzatma kabloları. Dış mekânda kullanılan her cihazın kaçak akım rölesi korumalı bir hattan beslenmesi gerekir.
Asıl Koruma: Röle ve Topraklama
İlk yardım bilgisi önemlidir ama asıl mesele kazanın hiç olmamasıdır. Bunu sağlayan iki şey var: kaçak akım rölesi ve çalışan bir topraklama. Röle, insan üzerinden geçen akımı milisaniyeler içinde keser; topraklama ise akımın insana ulaşmadan toprağa gitmesini sağlar.
Panonuzda test butonlu bir eleman yoksa, bu korumaya sahip değilsiniz demektir. Yapılacak en öncelikli iş budur.
