Ampul alırken alışkanlıkla watt'a bakıyoruz: "60 watt ampul". Oysa watt, ışık miktarını değil harcanan elektriği gösterir. LED'de bu ayrım önemli hale geldi, çünkü aynı ışığı çok daha az watt ile üretiyor.
Lümen: Asıl Bakılacak Değer
Işık miktarının birimi lümendir. Kabaca karşılıklar:
- 40 W akkor ≈ 450 lümen
- 60 W akkor ≈ 800 lümen
- 75 W akkor ≈ 1100 lümen
- 100 W akkor ≈ 1600 lümen
Yani eskiden 60 W ampul kullandığınız yere, 800 lümen civarında bir LED alırsınız. Bu LED yaklaşık 8-10 watt çeker.
Renk Sıcaklığı (Kelvin)
Işığın sarı mı beyaz mı olacağını belirler ve mekânın hissini doğrudan değiştirir:
- 2700K: Sıcak sarı. Salon, yatak odası, oturma alanları. Dinlendirici.
- 3000K: Yumuşak beyaz. Genel kullanım için dengeli.
- 4000K: Ilık beyaz. Mutfak, banyo, koridor, çalışma alanı.
- 6500K: Gün ışığı beyazı. Atölye, depo, tezgâh. Ev oturma alanlarında soğuk ve rahatsız edici durur.
Önemli kural: Aynı odada farklı renk sıcaklıkları karıştırmayın. Salonda bir armatür sarı, diğeri beyaz olduğunda mekân dağınık ve bakımsız görünür.
Renksel Geriverim (CRI)
Işığın renkleri ne kadar doğru gösterdiğini ifade eder, 100 üzerinden ölçülür. Düşük CRI'lı bir ampulün altında kumaşın rengi, yemeğin görünümü ve cilt tonu solgun çıkar. Evde CRI 80 ve üzeri yeterlidir; giyim, kuyum ve market gibi ürün renginin önemli olduğu iş yerlerinde 90 ve üzeri tercih edilmelidir.
Dimmer Uyumluluğu
Her LED dimmerli devrede çalışmaz. Uyumsuz LED, kısılırken titrer, uğuldar ya da belirli bir seviyenin altında tamamen söner. Dimmerli devreniz varsa ambalajda "dimmable" ibaresi olan modelleri seçin — ve mümkünse LED ile uyumlu dimmer kullanın.
Ucuz LED'in Gizli Maliyeti
Çok ucuz LED'lerde iki sorun sık görülür: sürücü devresi kalitesizdir ve kısa sürede bozulur; ışık zamanla renk atar, bir yıl sonra yan yana duran iki ampul farklı renkte yanar. LED'in avantajı uzun ömürdür; ömrü kısa olan LED, avantajını kaybeder.
Duy Tipleri
E27 (büyük vida), E14 (ince vida), GU10 (spot, çevirmeli), G9 (iğne), MR16 (12 V spot). Aldığınız ampulün duyunun tipine uyduğundan emin olun; özellikle spotlarda GU10 ile MR16 sık karıştırılır ve MR16 ayrıca trafo ister.
Nereye Ne Kadar
- Salon: Genel aydınlatma 2700-3000K, ayrıca okuma ve TV için ayrı nokta aydınlatmaları.
- Mutfak: 4000K genel + tezgâh üstü ayrı aydınlatma (gölge düşmemesi için).
- Banyo: 4000K, ayna çevresinde yanlardan aydınlatma (tepeden gelen ışık yüzde gölge yapar).
- Yatak odası: 2700K, mümkünse dimmerli.
- Koridor: Sensörlü armatür hem pratik hem tasarruflu.
Montaj ve yerleşim planı için LED ve spot aydınlatma sayfamıza bakabilirsiniz.
