Elektrik tesisatının belirli bir "son kullanma tarihi" yoktur; ama her tesisatın tasarlandığı bir yük vardır ve o yük aşıldığında ya da malzeme yorulduğunda yenileme gerekir. Aşağıdaki sekiz işaret, kararı vermenizi kolaylaştırır.
1. Prizlerde Toprak Ucu Yok
İki uçlu prizler, tesisatın en az 30 yıllık olduğunu ve topraklama olmadığını gösterir. Bu tek başına yenileme sebebidir.
2. Panoda Hâlâ Buşon Sigorta Var
Seramik gövdeli, vidalı buşon sigortalar döneminin teknolojisiydi. Bugün otomat sigorta ve kaçak akım rölesi standarttır. Ayrıca buşon panolarda sık karşılaştığımız bir durum var: "atmasın" diye içine tel sarılmış buşonlar. Bu, koruma olmadan yaşamak demektir.
3. Kaçak Akım Rölesi Yok
Panoda test butonlu bir eleman yoksa, elektrik çarpmasına karşı hiçbir korumanız yok demektir. Bu, tek başına acil müdahale gerektiren bir eksiktir.
4. Sigorta Sık Sık Atıyor
Ara sıra atması normaldir. Haftada birkaç kez, farklı cihazlarla atıyorsa hat yetersizdir. Tek çözüm hat sayısını artırmak ve yükü bölmektir.
5. Prizler Isınıyor, Çevresi Sararmış
Tek bir prizde olması o prizin sorunudur. Evin farklı yerlerinde aynı anda görülüyorsa, o dönemde yapılmış tüm bağlantılar aynı şekilde yorulmuş demektir.
6. Kablolar Bez veya Kauçuk İzoleli
Çok eski tesisatlarda kullanılan bu kablolar zamanla kurur, çatlar ve yalıtımını kaybeder. Buat açıldığında izolasyonun eldeyle ufalandığını görüyorsak, yenileme tartışılmaz.
7. Cihaz Sayınız Tesisatın Kapasitesini Aştı
Klima, elektrikli fırın, bulaşık makinesi, su ısıtıcısı, çamaşır makinesi… Bunların hepsi 1990'ların tesisatına eklendiğinde hat sürekli sınırında çalışır. Sınırında çalışan kablo ısınır, ısınan kablo yaşlanır.
8. Karıncalanma Hissediyorsunuz
Musluk, beyaz eşya ya da kalorifer peteğine dokununca hissedilen karıncalanma, topraklama ve kaçak sorununun birlikte işaretidir. Ertelenmemesi gereken bir durumdur.
Komple Yenileme Şart mı?
Hayır, her zaman değil. Sık sık şunu görüyoruz: müşteri komple yenileme için arıyor, keşifte anlaşılıyor ki panoyu yenilemek, topraklama çekmek ve mutfak ile klima hattını ayırmak sorunun büyük kısmını çözüyor. Bu, komple yenilemenin çok altında bir maliyet.
Tersi de oluyor: küçük bir onarım isteniyor ama hattın tamamı yorulmuş; nokta onarım birkaç ay sonra başka bir noktada tekrarlıyor. Doğru karar, ölçüm ve keşiften sonra verilir.
Öncelik Sırası
Bütçe sınırlıysa şu sırayı öneriyoruz:
- Pano yenileme + kaçak akım rölesi (güvenlik)
- Topraklama (güvenlik)
- Mutfak ve banyo hatlarının ayrılması (en yoğun kullanılan)
- Klima ve yüksek güçlü cihaz hatları
- Aydınlatma ve kalan priz hatları
İlk iki madde güvenlikle ilgilidir; bütçe ne olursa olsun önce onlar yapılmalıdır. Tesisat yenileme sayfamızda sürecin nasıl işlediğini anlattık.
