Kaçak Akım Rölesi Ne İşe Yarar
Elektrik normalde gittiği kadar geri döner. Bir yerde kaçak varsa — mesela insan vücudu üzerinden toprağa akıyorsa — giden ve dönen akım arasında fark oluşur. Kaçak akım rölesi bu farkı ölçer ve 30 mA gibi çok küçük bir değerde, saniyenin binde biri kadar sürede enerjiyi keser. Bu, elektrik çarpmasının ölümcül olmasını engelleyen tek korumadır.
Sık karıştırılır: sigorta kabloyu korur, kaçak akım rölesi insanı korur. Panonuzda sigorta olması yeterli değildir.
Röleniz Sürekli Atıyorsa
Rölenin atması çoğu zaman rölenin bozuk olduğunu değil, gerçekten bir kaçak olduğunu gösterir. En sık sebepler:
- Isıtıcılı cihazlar: Şofben, termosifon, çamaşır ve bulaşık makinesi. Rezistans delindiğinde su üzerinden kaçak yapar.
- Nemlenen dış mekân hatları: Bahçe aydınlatması, balkon prizi, klima dış ünite hattı. Yağmurdan sonra atan röle neredeyse her zaman budur.
- Eskimiş tesisat: Yalıtımı yorulmuş kablolar, özellikle banyo ve mutfak hatlarında.
- Birikimli kaçak: Tek başına hiçbir cihaz atmıyor ama hepsinin küçük kaçakları toplanınca röle atıyor. Bu durumda hatları ayırmak gerekir.
- Rölenin kendisi: Yıllar içinde yorulmuş röleler yanlış atabilir. Ama bu, ihtimal listesinin sonundadır; önce gerçek kaçak aranır.
Kaçağı Nasıl Buluyoruz
- Tüm sigortalar indirilir, röle kaldırılır.
- Sigortalar tek tek kaldırılarak hangisinde rölenin attığı bulunur.
- O hatta bağlı cihazlar tek tek ayrılır; kaçak cihazda mı hatta mı belirlenir.
- Hat üzerindeyse izolasyon ölçümü yapılır ve kaçağın hangi bölümde olduğu daraltılır.
- Bulunan nokta onarılır, ölçüm tekrarlanır.
Bu iş sabır ister. “Röleyi değiştirelim gitsin” yaklaşımı sorunu çözmez, sadece korumayı zayıflatır.
Kaç Röle Olmalı
Evin tamamının tek röleye bağlı olması yaygın ama sorunlu bir düzendir: banyodaki küçük bir kaçak tüm evi karartır. Mümkün olduğunda ıslak hacimler, yüksek güçlü cihazlar ve dış mekân hatları ayrı rölelerle korunur. Böylece hem arıza sınırlanır hem arızayı bulmak kolaylaşır.
Test Etmeyi Unutmayın
Rölenin üzerinde bir test (T) butonu vardır. Ayda bir kez basıp rölenin attığını görmek, korumanın çalıştığını doğrulamanın en basit yoludur. Basınca atmıyorsa röle görevini yapmıyor demektir; hemen değiştirilmelidir.