Pano, Tesisatın Beyni
Evde ya da iş yerinde bir sorun çıktığında ilk bakılacak yer panodur. Doğru kurulmuş bir pano arızayı sınırlar: sorun hangi hatta ise sadece o hattın sigortası atar, geri kalan her yer çalışmaya devam eder. Kötü kurulmuş panoda ise tek bir arıza tüm binayı karartır ve arızayı bulmak saatler alır.
Panoda Ne Olmalı
Ana şalter
Tesisatın tamamını tek hareketle kesebilmenizi sağlar. Acil durumda ilk dokunulacak yer burasıdır, bu yüzden erişilebilir olmalıdır.
Kaçak akım rölesi
İnsanı elektrik çarpmasından koruyan tek eleman budur. 30 mA’lik tip konutlarda standarttır. Sigortalar kabloyu korur, kaçak akım rölesi insanı korur; ikisi birbirinin yerine geçmez.
Otomat sigortalar
Her hat için ayrı sigorta. Aydınlatma, priz, mutfak, banyo, klima ayrı ayrı olmalı. Böylece bir arıza tüm evi etkilemez.
Parafudr (gerekirse)
Yıldırım ve şebeke kaynaklı ani gerilim yükselmelerine karşı koruma. Özellikle müstakil yapılarda ve hassas cihaz bulunduran iş yerlerinde önerilir.
Etiketleme
Küçük bir ayrıntı gibi görünür ama en çok işe yarayan şeydir. Hangi sigortanın nereyi beslediği yazılı olursa, bir sorunda kimse karanlıkta sigorta deneyerek vakit kaybetmez.
Eski Buşon Panolar
Şanlıurfa’da eski binalarda hâlâ seramik gövdeli buşon sigortalarla karşılaşıyoruz. Bunların iki büyük sorunu var: attıklarında yenisini takmak gerekir ve çoğu evde “atmasın” diye yanlış amperde buşon takılmıştır. Daha da kötüsü, bazılarına telle köprü yapılmış olur; bu, sigortayı tamamen devre dışı bırakmak demektir ve doğrudan yangın riskidir. Böyle bir pano gördüğümüzde yenilemeyi ısrarla öneriyoruz.
Pano Yenileme Nasıl Yapılır
- Enerji kesilir, mevcut hatlar tek tek etiketlenir.
- Hangi hat ne kadar yük çekiyor tespit edilir; sigorta amperleri buna göre seçilir.
- Yeni pano kutusu, yeterli sayıda modül yeri bırakacak şekilde seçilir (ileride hat eklenebilsin diye).
- Ana şalter, kaçak akım rölesi ve sigortalar bağlanır; nötr ve toprak baraları düzenlenir.
- Her hat tek tek denenir, kaçak akım rölesi test edilir.
- Pano kapağına hat listesi yapıştırılır.
İş Yeri Panoları
Dükkân, ofis ve imalathanelerde yük daha yüksek ve süreklidir. Tabela, vitrin aydınlatması, klima, buzdolabı ve tezgâh ekipmanı ayrı hatlardan beslenir. Üç fazlı tesisatlarda fazların dengeli dağıtılması ayrıca önemlidir; tek faza yüklenmiş bir pano hem sigorta attırır hem cihaz ömrünü kısaltır.