Elektrik tesisatında en çok tasarruf edilmeye çalışılan ama en az tasarruf edilmesi gereken kalem kablo kesitidir. Kesit, kablonun iletken kısmının kalınlığıdır ve milimetrekare ile ifade edilir. Ne kadar kalınsa, o kadar akım taşıyabilir ve o kadar az ısınır.
Konutta Yaygın Kesitler
- 1,5 mm²: Aydınlatma hatları. Lamba ve armatürlerin çektiği akım düşüktür.
- 2,5 mm²: Normal priz hatları. Oda prizleri, televizyon, buzdolabı gibi standart kullanım.
- 4 mm²: Yüksek güçlü cihaz hatları. Elektrikli fırın, büyük klima, su ısıtıcısı.
- 6 mm² ve üzeri: Ana besleme hatları, kolon hatları, sanayi tipi cihazlar.
Bunlar genel yaklaşımdır; kesin değer yüke, hat uzunluğuna ve döşeme şekline göre hesaplanır.
Kesiti Belirleyen Üç Şey
Çekilen akım
Cihazın gücü (watt) 230'a bölündüğünde yaklaşık akım bulunur. 2300 watt'lık bir ısıtıcı yaklaşık 10 amper çeker.
Hat uzunluğu
Kablo uzadıkça üzerinde gerilim düşümü oluşur. Uzun hatlarda, aynı yük için bir üst kesite çıkmak gerekir. Panodan uzak bir noktaya çekilen klima hattı buna tipik örnektir.
Döşeme şekli
Sıva altında boru içindeki kablo, açıkta duran kabloya göre ısısını daha zor atar. Birden fazla kablonun aynı boruda olması da taşıma kapasitesini düşürür.
İnce Kablonun Bedeli
İnce kablo ilk yıl genelde sorun çıkarmaz; sorun birikimlidir:
- Kablo sürekli ısınır, yalıtım yıllar içinde sertleşip çatlar.
- Gerilim düşümü nedeniyle cihazlar düşük gerilimde çalışır, motorlu cihazların ömrü kısalır.
- Sigorta doğru seçilmişse sık atar; yanlış (büyük) seçilmişse hiç atmaz ve kablo korumasız kalır.
Kablo, tesisatın duvar içine giren ve bir daha kolay değiştirilemeyen parçasıdır. Buradan kısmak, en yanlış yerden tasarruf etmektir.
Sigorta ile İlişkisi
Sigortanın amperi, kablonun taşıma kapasitesine göre seçilir — cihazın gücüne göre değil. 1,5 mm² kabloya 16 amperlik sigorta takmak, kablo ısınırken devrenin kesilmemesi demektir. Bu, sahada en sık gördüğümüz ve en tehlikeli hatalardan biridir.
Bakır ve Alüminyum
Bugün konut tesisatında bakır kullanılır. Eski binalarda alüminyum kabloya rastlanır; alüminyumun iletkenliği daha düşüktür, aynı akım için daha kalın kesit gerekir ve bağlantı noktaları zamanla gevşemeye daha yatkındır. Alüminyum tesisat gördüğümüzde yenilemeyi öneriyoruz.
Malzemeyi Kendiniz Alacaksanız
Kesit ve metraj listesini yazılı olarak veriyoruz. Bu listeye sadık kalın; "aradaki fark az" diyerek bir alt kesite inmek, işin tamamını değersizleştirir. Tesisat döşeme sayfamızda hat planlamasının nasıl yapıldığını anlattık.
